Día da auga. Lembranzas poéticas
A continuación deixamos unha escolma das poesías que saíron nun fermoso obradoiro de escrita poética sobre mulleres e auga, que organizamos hai xa varios anos, e que nunca foran publicadas!
Pinga a pinga
paso a paso
sopro a sopro
E así escorrejan os farrapos da vida
lentamente, cada día
por que? Porque eles pensan que todo se pode mercar.
Y también la lluvia
Aquella mañana dijo: yo no voy
- Yo tampoco- dijo la otra en la casa de al lado
- Ni yo- se escuchó un par de minutos después
Danzamos no regato das mil reviravoltas
brincamos e saltamos
de pedra en pedra
agarimando a area
e probamos bocas e mans e ollos e pés
e sangue e sal e xifre e metal
desde a noite en que brotamos
onde nace todo
sempre fomos unha
ti e máis eu
e nunca fomos libres
MULLER?
Muller, non tes poder?
Non podes sobre a túa vida escoller?
Auga, que da alento
é un importante elemento,
máis se non hai muller
non hai auga
non hai nada,
logo… tes poder?
Desperta, prepara, cociña… axiña!
Limpa, recolle, camiña…arriba!
Chega, merca, cociña… veña!
Trae, leva, encarga… larga!
Tralla, aló, acó…
Á merda!
Naciches na auga
e da auga saen os teus alimentos
Auga bendita que cega os teus campos
Auga maldita que debía o teu corpo
A auga viute nacer
e por ela estás a morrer
MULLER TXELZAL
Muller tzetzal
dos altos chiapanecos
indíxena tzetzal
ti que cargas
a auga ao lombo
ao neno no peito
Muller de millo
ti que levas
gota a gota
o cántaro cheo
Pinche gringo
roubou a auga
Gota a gota
Verso a verso
Indíxena tzetzal
ti que cargas
a sol e sombra
o home non carga nada
Muller
ti que viches
ao gringo entrar
no teu cántaro cheo
Amanece, sale el sol
y de nuevo inicio mi viaje cotidiano
nos falta agua y hay que ir a buscarla
me gustaría poder ir a la escuela
pensar que otro mundo es posible
pero cojo el camino y durante este tiempo
de ida, recogida y retorno
pienso en como podría ser otra vida
aprender a leer y escribir…
Poder descubrir otra forma de vivir
mejorar mi casa, compartir historias,
juegos, poder construir un futuro, diferente
para mi y mi familia
El día es largo y daría para mucho
pero no tengo tiempo
el agua es imprescindible
sin ella no podríamos vivir
al no tenerla en casa
mi vida tiene que continuar así
día tras día soñando otra mejor
A tí, muller, feita de agua. Bebo de tí
Auga, vida. Muller,. Miña vida
Auga, vida. Esto es tí. Muller
Bágoas de sal. Mar profunda
Río serpenteante. Doce pracer
Auga, vida. Así es tí. Muller
Lembro unha vez, en Educación Social,
unha proxección moi similar
A auga, a muller, unha relación tal,
que o mundo enteiro quería axudar
- Que non a carguen! Que se subleven!
Canalicémola! Por elas!- dixeron
Preguntaron os técnicos, chamaron ós sabios
decidiron os occidentais
o que precisaban as demais
Creouse unha canalización
e as mulleres xa non se xuntan, non
A elas… ningunén as consultou
Xa non cargan, agora xa teñen fonte
Xa non falan, xa non se educan,
iso…, iso era onte
Cada unha, á tardiña, á súa casa,
e así, da liña, ninguha se pasa
Xa teñen fonte, xa teñen canalización
Acabouse a camiñada á tardiña
e rematou tamén a feminina socialización
Dos teus beizos, o saber
do teu peito, a calor
dos teus brazos, o coidado
das túas mans, o amor
Do teu ventre, a esperanza
dos teus pés, o camiñar
do camiño, a fonte
da fonte, a auga
da auga, a vida
MUJER Y AGUA
Por el camino
andando, andando
despacio
con mis pies
sin descanso
fui trayendo la vida
Por el camino
andando, andando
despacio
con mis dos manos
sin descanso
fui trayendo tu vida
Por el camino
andando, andando
despacio
sobre mi espalda
fui trayendo nuestra vida
Por el camino
andando, andando
despacio
con los ojos cerrados
fui dejando mi vida
MULLER E AUGA
Polo camiño
camiñando, camiñando
paseniño
cos meus dous pés
sen descanso
fun traendo a vida
Polo camiño
camiñando, camiñando
a modo
coas miñas dúas mans
sen descanso
fun traendo a túa vida
Polo camiño
camiñando, camiñando
de vagar
sobre as miñas costas
fun traendo a nosa vida
Polo camiño
camiñando, camiñando
a pouquiños
cos ollos pechados
fun deixando a vida
A VIAXE Á AUGA DA MULLER DE AUGA
Camiño de ida:
Muller chea de auga onde medra o seu bebé
Muller que percorre desertos a pé
Vai na procura doutra auga
Auga para beber: ella, o deserto e o bebé
Camiño da volta:
Muller que baila ó ritmo da auga sobre a súa cabeza
Bebé que baila no seu berce líquido tamén
El agua, fuente de vida
recurso que los poderosos agarran con todas sus fuerzas – Si controlas
el agua, controlas la vida- le dice el viejo al niño
La mujer es fuente de vida
recurso como el agua
necesita márgenes -límites-
si controlas a las mujeres
lo controlas todo -le dice el viejo al niño-
Queremos una fuente en la plaza del pueblo
Ya libres seremos de tanta faena
amigos, aulas y sol anhelo
Matilde da Torila lavaba as caixas do peixe coas redes vellas.
A auga era algo que levaba e que traía.
Traía alimento.
Levaba homes e fillos.
Trouxo o refuxio cando a Papa Toto quixeran pasealo. Agochouse semanas nos acantilados tras das Sisargas. A auga coidábao. A auga levoulle ao home camiño do Perú.
Tróuxolle dúas fillas pequenas e rebuldeiras.
Levoulle irmás, primos e sobriños.
Tróuxolle sustento e horas de traballo.
Esas caixas de madeira erosionadas polo mar e o sal, e as redes, foron o groso da súa vida.
O cheiro a peixe, o marido alcohólico e as fillas jipis eran como a dor nos osos das súas mans permanentemente húmidas: algo inevitable.
A súa voz tamén era líquida e fermosa.
O seu corazón, era profundo como o Atlántico.
A súa trenza cando desfacía o periquete, unha cascada.
A súa alegría inmensa como o Pacífico.
Os seus ollos grises semellantes ao mar cando fai nordés.
O seu corpo era o dunha serea.
De tantos talentos acuáticos eu só herdei o seu lendario mal pronto, capaz de facer tremer as armadoras da dársena, do que meu avó dicía que temía máis ca calquera temporal do Gran Sol.
Cando María da Ascensión, tamén chamada Chela a do Roxo, coñecida despois como Chela a Barbeira, comezou a barbear, tiña 15 anos.
E a auga era:
o bálsamo que abrandaba as barbas rexas dos mariñeiros
A maxia hipnotizante da primeira lavandeira, incrible aparello que conseguía manter ás súas cinco crianzas quedas e asombradas polo adianto tecnolóxico.
A raiba áceda e salgada que non percorreu a súa faciana cando levaron preso ao meu avó.
O mar da praia de Babrés, no que o reume lle impedía mergullarse.
O alimento dos chuchamel do río Anllóns.
O feitizo de reseira e fiuncho co que me lavaba a cara no San Xoán.
O único alimento soportable cando o cancro de estómago chegou pra quedarse.


