Enxeñeria Sen Fronteiras

Boletín Oficial ESFeiro: marzo 2026

/in , , ,

CONTIDOS

  • Vida Asociativa
  • Honduras
  • Mozambique
  • Enlaces de interese
  • Recomendación artística
  • E proximamente …
  • A ESFrase do mes

VIDA ASOCIATIVA

    En Galicia, tivemos o proceso de selección das tres persoas que participarán en 2026 no Programa de Voluntariado Internacional de Coñecemento doutras Realidades (PCR). Foi complicado seleccionar entre os bos perfiles das candidatas, pero finalmente Alba C, Rubén e e Alba V. foron as seleccionadas. Pronto as coñeceredes!

    No programa de ESF na universidade, estivemos en Ferrol na materia de Xogos Serios do Máster Universitario en Deseño, Desenvolvemento e Comercialización de Videoxogos, nunha primeira sesión dun proxecto de aprendizaxe servizo, no que o estudantado elaborará un videoxogo sobre algún dos temas propostos, relacionados co tema social. Na Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Santiago está a campaña de sensibilización elaborada por bolseiras colaboradoras de ESF (para o día da auga están organizando tamén cousiñas!). Tamén nesta escola, tivemos un Repair Café de electrónica e bicicletas coa asociación Composcleta e, dentro da materia de Aula Profesional, o faladoiro Transición enerxética xusta?. As compas do Banco de Reciclaxe Electrónica con Software Libre do Campus Vida fixeron a súa primeira entrega de equipos reacondicionados, e foi á sociación de Peruanos en Santiago de Compostela y Ames.  Ademais, tivemos tempo para mandar unhas recomendacións ás candidatas á reitoría da USC, relacionadas coa pouca presenza dos dereitos humanos e a cooperación para o desenvolvento no organigrama institucional da USC, así como da excesiva dependencia dixital de ferramentas privativas e de grandes empresas tecnolóxicas extranxeiras.

    No programa de ESF pro, participouse nun ciberfaladoiro con Amigas de la Tierra sobre IA, outro aberto no que falamos sobre experiencias na organización de Repair Café con entidades de distintas zonas de España, e tivemos en Coruña unha nova sesión da Escola de inverno e repair café. Falamos das ferramentas Comaps e Zerotier, na Domus.

    Con Hackers Sen Fronteiras, programa que temos en centros de secundaria e FP, estivemos no IES de Teis cun Repair Café, e no IES de Brión falando sobre Bancos de Reciclaxe Electrónica e cacharreo de reparación, así como de electrónica ética. Houbo tamén un encontro en liña do grupo Mulleres Tecnólogas polo Ben Común.

    No programa de Mulleres Bravas estiveron moi atarefadas pechando a axenda ante a inminente visita de Esther e Maigra, que estes días están xa por Galicia.

HONDURAS

    En febreiro, no eixo de traballo de soberanía alimentaria e defensa do territorio, seguiu o traballo no programa de restauración de lagoas de inverno. No programa de restauración de lagoas de invreno, en coordinación coa UNAH Campus Choluteca  e pescadorxs locais da Laguna La Berbería, iniciouse un estudo para a identificación de flora e fauna. Dentro do programa financiado pola AECID, de traballo con sistemas alimentarios sustentables, fíxose unha Escola de campo para familias labregas. Ademais,dentro deste mesmo programa, a Mesa Municipal de Seguridad Alimentaria y Nutricional del municipio de Nacaome iniciou o proceso participativo para a construcción de la Política Municipal de Seguridad Alimentaria.

No terceiro programa que temos en marcha neste eixo, o programa de fortalececemento de capacidades no marisqueo e pesca artesanal, financiado por Cooperación Galega da Xunta, houbo unhas xornadas de fortalecemento en productos gastronómicos do mar.

    No programa de dereito á auga, tivemos á visita dun grupo de investigadoras galegas e portuguesas que teñen un proxecto complementario e nos vai permitir coñecer máis sobre posibles contaminantes nas augas e solos dunha zona piloto das que traballamos en Honduras (El Sartenejal), que poden ser causante do gran número de casos de insuficiencia renal crónica que se dan na zona. Tivo repercusión en Galicia, pero tamén moita en Honduras. Aquí se pode ver unha crónica. Ademais, a Mancomunidade de Municipios NASMAR, unha das nosas socias, tivo asemblea para elexir nova xunta directiva.

    Ademais, puidemos lembrar con Aída a súa experiencia en Honduras coas participantes en anos anteriores do programa Mulleres Bravas, cun relato moi emotivo.

MOZAMBIQUE

    No mes de febreiro traballouse na elaboración dos informes de peche da anualidade 2025. Tamén foi elaborada unha análise da continuidade das accións de apoio as Administracións Rexionais da Auga de Mozambique (ARAs), valorando a situación actual e os avances acadados ata o momento, o modelo de cooperación para o desenvolvemento que estamos a realizar (Cooperación Técnica)  e o esquema de traballo en rede (Augas de Galicia, Cooperación Galega, ESF, UdC-GEAMA) que estamos a implementar. En febreiro tivo continuidade o traballo de apoio as ARAs para a análise de inundacións e o acompañamento na monitoria de secas e precipitacións. Tamén se organizaron uns seminarios na USC que terán lugar a principios de marzo.

ENLACES DE INTERESE

Activismo e persoas

Auga

Consumo responsable

Cooperación e ONGD

Educación para o desenvolvemento

Enerxía e cambio climático

Iniciativas

Investigación para o desenvolvemento 

Mundo

Pobreza e exclusión

Políticas e modelos de desenvolvemento

Soberanía alimentaria e defensa do territorio

  • Libro “Chocolate negro”, de Alfonso Molera. Sobre o cacao no mundo, sobre todo en África Subsahariana. Entrevista ao autor sobre o libro. A orixe do libro foi, polo traballo de Alfonso, que deuse conta de que “en Togo (e moitos outros países), los productores de cacao, nunca habían comido chocolate”. Hai 5 millóns de productorxs de cacao, e só 7 grandes multinacionais que controlan o 60% da transformación de cacao a chocolate. Deste xeito, cun mercado especulativo, xeneran moita dependencia dos productores (deforestación e posteriormente plantacións a 30 anos).
  • A Xunta arquiva o proxecto de Altri tras a decisión do Goberno de excluílo da rede eléctrica

Tecnoloxías da Información e Comunicacións (TIC)

Tecnoloxía para o desenvolvemento humano

RECOMENDACIÓN ARTÍSTICA-CULTURAL

    Este mes traemos un dos festivais autoxestionados máis importantes de Galicia. O Festival Cultural  de Artes Escénicas y Tradición Popular. Faise en agosto de cada ano en Covelo.

E PROXIMAMENTE …

    Temos un novo apartado na nosa páxina web, onde se pode ver a axenda de próximos eventos ESFeiros ou que nos parecen interesantes pola temática. Ademais:

  • 3 de marzo: Día Mundial da Natureza e a Vida Silvestre
  • 3 de marzo: Día dos datos abertos, Spain Opendata Day
  • 3 a 9 de marzo: xira por Galicia de Esther e Maigra, do programa Mulleres Bravas. Axenda
  • 4 de marzo: Día Mundial da Enxeñería para o Desenvolvemento Sustentable
  • 5 de marzo: Día Mundial da Eficiencia Enerxética
  • 6 de marzo de 16 a 19 Repair Café en Ferrol. Edificio de usos múltiples, local do banco de reciclaxe electrónica. Campus de Esteiro.
  • 7 de marzo. 11-14h. Obradoiro de reparación colectiva, repair café. Casino de Carballo.
  • 8 de marzo: actividades polo día das mulleres traballadoras
  • 11 de marzo, 12:00-13:00h. Palestra “O soporte de Windows 10 remata nuns meses, vai valer o meu pc para actualizar a Windows 11? E agora que fago con ese pc?” Facultade de Informática. A Coruña
  • 12 de marzo. 12h. Aula 7 da Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Santiago de Compostela. Faladoiro “Proxectos de dereito á auga na cooperación internacional para o desenvolvemento (tipo A). ETSE. Aula 7“.
  • Xoves 13 de marzo. 16-19h. Repair Café en Ferrol dentro das actividades polo “Marzo ambiental” da Oficina de Sustentabilidade da UDC. Lugar: Aula –1.5, Soto. Edificio de Apoio ao Estudo. INSCRICIÓN de balde aquí
  • 14 de marzo: Día Internacional de Acción contra as represas e polos ríos, o auga e a vida
  • 15 de marzo: Día dos Dereitos do Consumidor
  • 15 de marzo: pecha o prazo para inscrición ao curso gratuíto e presencial en Lugo de  ‘Planeamento territorial participativo para adaptación ao cambio climático’. Organiza IBADER e Laboratorio do Territorio. +INFO e INSCRICIÓNS
  • 20 de marzo. 12-17h. Repair Café na Coruña dentro das actividades polo “Marzo ambiental”. Lugar: Andar 0 (zona orlas), ETSE Camiños, Canais e Portos UDC. INSCRICIÓN de balde aquí. Tamén se poderá ver a exposición Coñeces o teu móbil?
  • 20 de marzo. 12.30-13.30h na Aula de Proxectos da Escola Técnica Superior de Enxeñería de Santiago. Faladoiro sobre Electrónica ética e consumo responsable de tecnoloxía.
  • 20 de marzo. 16-18h na Escola Técnica Superior de Enxeñería de Santiago. Repair café e cacharreo con computadoras. Aprendendo a darlle nova vida a vellas computadoras
  • 20 de marzo: Día Internacional da Felicidade
  • 21 de marzo: Día Forestal Mundial
  • 21 de marzo: Día Internacional da Eliminación da Discriminación Racial
  • 22 de marzo: Día Mundial da Auga. No entorno deste día, haberá actividades na Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Compostela.
  • 28 de marzo (último sábado de marzo): A Hora da Terra
  • 30 de marzo: Día do documento libre
  • 17 e 18 de abril: congreso esLibre en Melide, sobre cultura libre. Haberá moita presenza esfeira, coa compañía de Elena, da asociación hondureña Barracón Dixital
  • 19 de abril: Feira de Sementes da Fundación Galicia Verde, en Leboso (Forcarei), onde presentaremos a Guía de Autodefensa Dixital (e pode que nos atrevamos a facer algo de cacharreo e reparación)
  • 25-26 de abril: en Carballo, teremos a Xuntanza de Primavera de Enxeñería Sen Fronteiras

   Para máis info sobre cursos e eventos en Galicia  consulta a Axenda Solidaria e as formacións da Coordinadora Galega de ONGD

A ESF-RASE DO MES

    A tecnoloxía e as máquinas deberían servir para liberar ao ser humano, non para afianzalo a esa roda do hámster que é o capitalismo

Alberto Garzón Espinosa

Enxeñeria Sen Fronteiras

Material didáctico: Xogo TecnoloxíaParaTodas (Tech4All)

/in , , ,

Deixamos á vosa disposición un material didáctico que empregamos en ESF Galicia cando queremos contar como traballamos en tecnoloxía para o ben común, os distintos sectores de traballo e como se van enlazando as accións para construir procesos transformadores da sociedade, cara unha máis xusta e solidaria.

É un xogo colaborativo para 2-6 participantes (aínda que pode facerse equipos de até 5 persoas que tomen as decisións consensuadamente, puidendo chegar entón a xogar 30 persoas), e se pode xogar con algunhas variantes que aumentan a complexidade.

O tempo dunha partida completa, a primeira vez que se xoga, pode ser unha hora ou máis, pero para o xogo básico a mecánica é moi sinxela.

O xogo consiste en que todas as participantes colaboran para construir procesos de desenvolvemento en diversos sectores de actuación (que coinciden cos que máis traballamos en ESF):

  • dereito á auga,
  • soberanía alimentaria,
  • enerxía,
  • TIC
  • educación en tecnoloxías para o ben común

Conta con 50 cartas de xogo, máis as cartas de instrucións. Algunhas das cartas de xogo levan un símbolo de feminismos, que se poden usar nunha das modalidades opcionais de xogo, que o dificultan pero ao final fai que as puntaxes sexan maiores. Isto pretende reflexar que os procesos, para que sexan realmente transformadores, deben levar transversalizado o enfoque de xénero, con recursos e accións, aínda que o proceso se alongue ou complique.

Na variente básica, todas as participantes poden realizar as mesmas accións no seu turno. Noutra variante, que complica aínda máis o xogo, dependendo do número de participantes, cada unha adopta un rol específico dentro do abano de axentes da cooperación para o desenvolvemento:

  • Organización Non Gobernamental de Desenvolvemento
  • Administración Pública Local (do país de traballo)
  • ONG Local (do país de traballo)
  • Administración Pública Doante
  • Doante privado
  • Axencia internacional (tipo ONU)

Aquí o xogo vólvese asimétrico, xa que cada axente poderá facer accións distintas, o que pretende transmitir as limitacións de cada unha delas, e como esa relación que se establece, a pesar de ser complicada, pode dar lugar a estes procesos se todas traballan na mesma dirección.

DESCARGA

Pode descargarse o xogo completo en pdf para imprimir aquí e, para descargar a versión editable para poder traducir ou cambiar calquera cousa e facer a vosa propia versión, aquí están os arquivos.

Calquera comentario, proposta ou dúbida, escrébenos a info[arroba]galicia.isf.es

REFERENCIAS: sistema de xogo baseado no xogo de mesa Hanabi, de Antoine Bauza.