Deixamos á vosa disposición un material didáctico que empregamos en ESF Galicia cando queremos contar como traballamos en tecnoloxía para o ben común, os distintos sectores de traballo e como se van enlazando as accións para construir procesos transformadores da sociedade, cara unha máis xusta e solidaria.
É un xogo colaborativo para 2-6 participantes (aínda que pode facerse equipos de até 5 persoas que tomen as decisións consensuadamente, puidendo chegar entón a xogar 30 persoas), e se pode xogar con algunhas variantes que aumentan a complexidade.
O tempo dunha partida completa, a primeira vez que se xoga, pode ser unha hora ou máis, pero para o xogo básico a mecánica é moi sinxela.
O xogo consiste en que todas as participantes colaboran para construir procesos de desenvolvemento en diversos sectores de actuación (que coinciden cos que máis traballamos en ESF):
dereito á auga,
soberanía alimentaria,
enerxía,
TIC
educación en tecnoloxías para o ben común
Conta con 50 cartas de xogo, máis as cartas de instrucións. Algunhas das cartas de xogo levan un símbolo de feminismos, que se poden usar nunha das modalidades opcionais de xogo, que o dificultan pero ao final fai que as puntaxes sexan maiores. Isto pretende reflexar que os procesos, para que sexan realmente transformadores, deben levar transversalizado o enfoque de xénero, con recursos e accións, aínda que o proceso se alongue ou complique.
Na variente básica, todas as participantes poden realizar as mesmas accións no seu turno. Noutra variante, que complica aínda máis o xogo, dependendo do número de participantes, cada unha adopta un rol específico dentro do abano de axentes da cooperación para o desenvolvemento:
Organización Non Gobernamental de Desenvolvemento
Administración Pública Local (do país de traballo)
ONG Local (do país de traballo)
Administración Pública Doante
Doante privado
Axencia internacional (tipo ONU)
Aquí o xogo vólvese asimétrico, xa que cada axente poderá facer accións distintas, o que pretende transmitir as limitacións de cada unha delas, e como esa relación que se establece, a pesar de ser complicada, pode dar lugar a estes procesos se todas traballan na mesma dirección.
La pasada semana hubo en Honduras una visita muy esperada. Acacia Naves, de la Universidade da Coruña, lidera un proyecto financiado por Cooperación Galega y ejecutado en alianza con la Universidad Nacional Autónoma de Honduras (UNAH), la Universidad de Santiago de Compostela y la Universidad de Miño (Portugal). Es un proyecto de la convocatoria de investigación en cooperación, en la que ESF no participamos directamente, pero en el que colaboramos muy activamente porque el objetivo es arrojar luz sobre un tema que se detectó en nuestros proyectos con Nasmar, CODDEFFAGOLF y Asociación Hondureña de Juntas Administradoras de Sistemas de Agua (AHJASA), en el sur del país.
La altísima incidencia de enfermedad renal en algunos puntos críticos o comunidades particulares no tiene todavía una causa identificada. En esos lugares coinciden niveles muy altos de cadmio en el agua subterránea que abastece a las comunidades, llegando hasta treinta veces el máximo recomendable según la normativa de agua. Se sabe que el cadmio influye mucho en el daño renal, pero también podría haber otras causas, y no se ha demostrado que la responsabilidad directa sea de este metal.
El cadmio es bioacumulativo. Si está presente en el agua o en el suelo, se acumula en los cultivos, en los animales y en el cuerpo humano, pudiendo causar daño de esa manera.
Por eso, esa semana se llevó a cabo una campaña de recogida de suelo y agua en distintos puntos de muestreo, además de vegetales cultivados en la zona, lácteos y huevos. Se tomaron muestras de biopsia y sangre de gallinas y un cerdo, y también se extrajo sangre humana de personas con daño renal.
A partir de estas muestras se intentará responder a dos preguntas principales:
¿El cadmio está disuelto en el agua o está unido a partículas? Si está ligado a partículas, quizá un filtro físico bastaría para eliminarlo o reducirlo considerablemente.
¿Cómo funciona la cadena de bioacumulación desde el suelo o el agua hasta el ser humano? Si se logra demostrar esta cadena, se establecería una relación directa que, con futuras biopsias humanas, podría confirmar al cadmio como inductor del aumento de la enfermedad renal. También se quiere distinguir si hay daño a nivel de glomérulos o de túbulos en el riñón. Un tipo de daño podría deberse más a la leishmania (un protozoo parásito) , y otro se puede deber más a metales pesados.
Al inicio de la estancia, hubo un encuentro en Tegucigalpa en la UNAH y también con personas de la cooperación española (AECID).
El primer día en el sur se hizo una reunión de planificación y logística. También hubo momento para socializar el inicio de la investigación sobre el cadmio con los principales actores relacionados con el agua y la salud, especialmente con la enfermedad renal crónica.
Se visitaron las comunidades de El Sartenejal y El Matearal, donde ya se había detectado una concentración elevada de cadmio y alta incidencia de enfermedad renal, y se tomó un punto de control en Caridad, donde la incidencia es menor. Asistieron personas de distintas instancias del Estado para formarse en la toma y manejo de muestras, así como en su tratamiento de laboratorio y análisis posterior, de manera que en el país quede personal capacitado para continuar con estos estudios. En El Sartenejal se tomó muestras de suelo y agua, así como análisis del terreno para identificar el circuito del agua. Una de las fincas era de cultivo de maíz, y además de muestras de suelo se tomaron también de la cosecha de maíz, para ver si el Cadmio está en el suelo y si pasa del suelo a los granos. Se les extrajo sangre a 25 personas en El Sartenejal. De 300 habitantes, 25 con daño renal, es un porcentaje elevadísimo.
En ambas comunidades se han formado equipos de trabajo con personas locales que acompañaron la toma de muestras. Gente que antes era reacia a participar en análisis del agua de sus pozos ahora está colaborando al máximo. Sin embargo, había una zona donde existía mucha desinformación, promovida por intereses particulares de algunas personas con actividad económica que no quieren que se conozca la composición del agua por miedo a que se limite su negocio. Esto genera la difusión de información falsa entre la comunidad. En esos casos se puede acceder gracias a la confianza que las mujeres comunitarias tienen en nuestra socia CODDEFFAGOLF.
También nuestras otras dos socias, Mancomunidad NASMAR y AHJASA, están apoyando de diferentes formas, lo que está resultando de gran ayuda.
En Caridad se extrajo sangre a 17 personas voluntarias y se tomaron muestras de agua de los depósitos de la comunidad.
En paralelo, las enfermeras de la secretaría de salud hicieron entrevistas a encuesta para personas con algún resultado de daño en el riñón (lo que se conoce con el nombre de Anamnesis: la entrevista clínica inicial estructurada donde el profesional de la salud recopila la historia médica, síntomas, antecedentes familiares y hábitos de vida del paciente). Luego estuvieron procesando análisis de química sanguínea: urea, creatividad, colesteroles, glucosa,… de hematocrito y otros parámetros.
La diabetes y la hipertensión pueden derivar en enfermedad renal, pero también al revés, que la enfermedad renal puede ser la que provoque diabetes e hipertensión. La eterna pregunta de qué fue antes, ¿el huevo o la gallina? Se tiende a pensar más en el primer caso en general, porque es el más común en los países donde la ERC está más estudiada (países ricos, donde la diabetes, la obesidad y la hipertensión se han investigado ampliamente como causas que derivan en enfermedad renal crónica). El nefrólogo de la región pensaba en la segunda opción, pero le costaba que su hipótesis fuese tomada en cuenta. Ahora, con el apoyo de este gran equipo, empieza a darse la vuelta a la hipótesis tradicional: el cadmio podría provocar enfermedad renal crónica y, como consecuencia secundaria, diabetes e hipertensión. Incluso se plantea que el cadmio podría causar diabetes directamente sin tener un origen en la dieta.
A pesar de todo el azufre que se consume aquí, coinciden en que eso no genera estos niveles de enfermedad. El foco en los metales pesados parece más evidente, pero todavía es pronto. Habrá que esperar a los resultados. Tocan cuatro o cinco meses de espera.
La socialización se hizo en el local de AHJASA. Hubo una muy buena participación, muchas consultas e intercambio de opiniones.
La Secretaría de Salud con su programa de vigilancia de la enfermedad renal va a ampliar hipótesis de trabajo, pero también tenemos a las investigadoras ya ampliando el equipo y buscando financiación por otras vías. Han manifestado públicamente su compromiso en tener conclusiones sobre las causas de la enfermedad renal tan alta. De hecho ya han estado contactando a otros profesionales. Como dice una de las participantes, es un proyecto de investigación de “salud global”, concepto que se empieza a usar para describir esta visión holística o completa de los parámetros que pueden afectar a un problema de salud.
Con la AECIDReunion para logística inicial y planificaciónVista en visita a El SartenejalTomando muestras en El SartenejalPresentación en la comunidad de El MatearalEntrevistas semi-estructuradas en El MatearalEl equipazoTomando muestras en río superficial en El Matearal (con gran concentración de Cadmio)Socialización final con AHJASAReunión inicial de socialización con actores sobre el agua y saludSubida a nacimiento de río en Matearal, con un calor tremendoCaridad, o punto de control, extraeuse sangue a 17 persoas
https://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2026/02/Rio_Cadmio_photo_2026-02-20_06-09-26.jpg7201280Enxeñeria Sen Fronteirashttps://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2017/07/Una_linea_Naranja_Blanco-300x92.pngEnxeñeria Sen Fronteiras2026-02-23 22:24:142026-02-23 22:24:20Investigación sobre salud en Honduras. ¿Por qué tanta enfermedad renal crónica?
O mes de xaneiro arrincou tranquilo tralo Nadal, pero foi collendo ritmo rapidamente e, dentro do programa Hackers Sen Fronteiras (onde traballamos nos centros de secundaria e FP), houbo unha formación sobre radio no IES Ánxel Fole. Tamén tivemos a boa nova de que o proxecto gañador do II Concurso de Iniciativas Didácticas sobre Tecnoloxía para o Ben Común, resultou tamén gañador de nada menos que dun premio a nivel nacional polo Ministerio de Educación.
No programa de Mulleres Bravas, preparando a vindeira visita de marzo, houbo tempo para a presentación dun programa de Aprendizaxe Servizo na Facultade de Psicoloxía da USC, no que se estará colaborando durante unhas semanas. Ademais, tivemos un encontro en liña para ir preparando a axenda cunha compañeira activista de Barracón Digital, de Honduras, que visitará no mes de abril a Galicia.
Os bancos de reciclaxe botaron a andar tamén neste novo ano, co de Coruña organizando xa a finais de xaneiro o primeiro obradoiro de reparación colectiva do ano, desta volta na librería A Tobeira de Oza.
No programa de ESF na universidade, mantívose en xaneiro no vestíbulo da Escola de Enxeñería Industrial da UVigo a nosa exposición “Coñeces o teu móbil?” e, na Escola Técnica Superior de Enxeñería de Compostela, un grupo de estudantes colaboradores de ESF mantiveron os cartaces que, sobre temáticas de dereito á auga e outros, puxeran en distintos puntos da escola.
Despois do descanso de Nadal, arrancou o ano en Honduras no eixo de traballo de soberanía alimentaria e defensa do territorio planificando as vindeiras obras na restauración do sistema de lagoas de inverno, dentro do programa financiado por Cooperación Galega da Xunta de Galicia e a Agencia Española de Cooperación Internacional para el Desarrollo.
MOZAMBIQUE
No mes de xaneiro continuouse traballando na formación práctica para a realización de estudos de inundacións empregando o software IBER e no acompañamento na monitoria da seca. Neste mes houbo grandes inundacións en Mozambique con case 390.000 desprazados e 13 mortos. As inundacións afectaron a bacías de todo o país, nunha situación que pon de relevo, unha vez mais, a vulnerabilidade de Mozambique fronte este tipo de eventos -cuxa frecuencia esta a ser incrementada pro mor do cambio climático-, así como a importancia de fortalecer as Administración Rexionais da Auga de Mozambique na mellora das súas capacidades para modelizar e xestionar inundacións.
Asistir a una protesta. Proteger tus dispositivos electrónicos y activos digitales antes, durante y después de una protesta es vital para mantener tu seguridad y la de tu información, así como para difundir tu mensaje
Temos un novo apartado na nosa páxina web, onde se pode ver a axenda de próximos eventos ESFeiros ou que nos parecen interesantes pola temática. Ademais:
18 de febreiro: Pecha o prazo para solicitar unha das 3 prazas do Programa de Voluntariado Internacional de Coñecemento doutras Realidades (PCR) 2026. +INFO.
26 de febreiro. Faladoiro sobre Transición Enerxética Xusta na EScola Técnica Superior de Enxeñería de Compostela. Materia Aula Profesional (aula de proxectos). 18h.
27 de febreiro. Museo Domus A Coruña. Repair Café e Escola de Inverno. 17:30-20:30
2 a 9 de marzo: teremos a visita de dúas mulleres productoras de Honduras, labrega e marisqueira, facendo unha xira en Galicia. Pronto poderás coñecer a súa axenda aquí. Paga moito a pena coñecer as súas historias.
7 de marzo. 11-14h. Obradoiro de reparación colectiva, repair café. Casino de Carballo.
Para máis info sobre cursos e eventos en Galicia consulta a Axenda Solidaria e as formacións da Coordinadora Galega de ONGD
A ESF-RASE DO MES
Se unha tecnoloxía sesgada viola os dereitos humanos, estamos fabando das consecuencias dun mal deseño. A tecnoloxía non é un destino divino nin unha forza da natureza. Se a deseñamos mal, temos que asumilo e debemos correxila. Carissa Véliz
https://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2026/02/boe_insta_apaisado-3.jpg601941Enxeñeria Sen Fronteirashttps://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2017/07/Una_linea_Naranja_Blanco-300x92.pngEnxeñeria Sen Fronteiras2026-02-15 22:03:162026-02-15 23:26:52Boletín Oficial ESFeiro. Febreiro 2026
Como cada ano por estas datas, abrimos o prazo para solicitar unha das 3 prazas do noso Programa de Voluntariado Internacional de Coñecemento doutras Realidades (ao que chamamos agarimosamente PCR).
Trátase dunha experiencia inmersiva de educación para a cidadanía global, coñecendo o traballo nos proxectos que apoiamos no sur de Honduras, coas organizacións hondureñas coas que colaboramos. Hai unha formación e integración previa, cunha estancia no verán en Honduras, na que ESF Galicia se fai cargo de viaxe internacional, seguro e aloxamento (manutención e gastos correntes van a cargo da persoa participante) para, á volta, contar co testemuño de primeira man das participantes, organizando actividades de sensibilización.
Este ano o programa conta con financiamento da Cooperación Galega da Xunta de Galicia, e tamén dos Fondos IRPF da Xunta de Galicia.
Pódese solicitar dende o 2 de febreiro até o 18 de febreiro.
Calquer persoa maior de idade pode solicitar praza.
Haberá un proceso de selección con dúas fases. As persoas que sexan preseleccionadas na primeira fase, pasarán a unha segunda fase con entrevistas. As candidatas seleccionadas para a entrevista serán avisadas vía telefónica o día 23 de febreiro pola tarde-noite, para ter as entrevistas o 25.
AQUÍ se poden consultar as bases, cos requisitos valorables e prazos.
https://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2026/02/2026_Cartel_formacion_PCR_apaisado.jpg7941123Enxeñeria Sen Fronteirashttps://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2017/07/Una_linea_Naranja_Blanco-300x92.pngEnxeñeria Sen Fronteiras2026-02-02 20:47:472026-02-11 09:25:15Aberto prazo para solicitar Voluntariado Internacional de Coñecemento doutras Realidades (PCR) 2026
Chega o Boletín Sonoro do Inverno de 2026. Este é un programa de ESFRadio, podcast da Asociación Enxeñería Sen Fronteiras Galicia.
O formato por estación do boletín sonoro consiste en programas un pouquiño máis longos que cando era mensual (agora son uns 15 minutos), pero con máis contexto das actividades que vos contamos, e tamén das novas que nos chamaron a atención.
O boletín o esquema dos boletíns escritos de cada mes, falando das actividades realizadas en Galicia, en Honduras, en Mozambique, escolma de novas que nos chamaron a atención, recomendación artística (desta volta unha película), datas vindeiras de interese e a ESFrase do trimestre.
Pódese ver a información deste boletín sonoro ampliada nos BOE dos pasados outubro, novembro, decembro de 2025 e xaneiro 2026.
Se fai un par de meses vos traiamos un caso de violencia administrativa, hoxe traémosvos un de violencia por parte da empresa privada. En concreto das compañías telefónicas, e tamén de forma secundaria por parte de compañías financeiras e das cobradoras de morosos.
Alá polo 2021, un compañeiro de Enxeñería Sen Fronteiras decidiu mudar a compañía coa que tiña contratado o servizo de fibra no seu domicilio. Fixo os trámites requiridos, que foi comunicarllo á compañía e devolver o rúter, e esta deulle un xustificante de acordo co cal devolvera correctamente o equipo. Menos mal que o noso compañeiro conservou este xustificante.
Aos poucos meses do cambio comezou a recibir cartas ameazantes reclamándolle unha suposta débeda coa compañía por non ter devolto o rúter. Estas cartas chegaban de múltiples empresas de cobradores de morosos. Ademais, recibía tamén chamadas nas que, de foi malas formas, lle reclamaban o pago desa débeda. O primeiro que lle chamou a atención é en cada carta e en cada chamada o valor da débeda subía ou baixaba. Nin que cotizara en bolsa. O que era constante era o estilo: explicábase a débeda, o importe e a conta bancaria á que debía aboarse. Tamén se indicada que en caso de non pagala, iríase aplicando un interese que aumentaría dita débeda, podendo derivar nun proceso xudicial.
Antes tal acoso, o noso compañeiro foi á tenda na que devolvera o rúter para que lle aclarasen a situación. Alí comprobaron que efectivamente devolvera o rúter correctamente (ademais de que o noso compañeiro tiña o xustificante), e que a débeda non procedía. O proceso de cartas e chamadas continuou, ata que despois de acudir un par de veces á tenda estas cesaron, polo que o noso compañeiro desentendeuse do tema.
Cal é a súa sorpresa cando, fai este ano (é dicir, xa pasaran tres anos dende que cesaran as cartas e as chamadas) , ao intentar solicitar a tarxeta desconto dunha gasolineira, esta veulle denegada. Púxose en contacto coa entidade financeira que a emitía pero esta, de moi malas formas, non lle quixo aclarar a razón da denegación. Unha semana despois volveu recibir unha carta dunha empresa de cobro a morosos reclamándolle a famosa débeda da que xa falamos. E aí foi onde atou cabos. Buscou por internet como ía isto das listas de morosos, e cal é a súa sorpresa cando se decatou que levaba tres anos na lista de morosos da ASNEF. Aí lembrouse tamén que no seu día lle denegaran a tarxeta dun supermercado, inda que daquelas non lle deu máis importancia.
O primeiro paso foi poñerse en contacto coa entidade responsable da lista de morosos, solicitando a baixa desta. A pesar do que indica a lei orgánica de protección de datos, en ningún momento se lle comunicou a súa inclusión (con nome a apelidos) no listado, cos danos e prexuízos ocasionados. Aos poucos días de solicitar a eliminación, a entidade responsable da lista de morosos confirmoulle a súa baixa, xa que a compañía de telefonía non aclarara o motivo da súa inclusión.
Tras isto, o noso compañeiro acudiu á Oficina do Consumidor do seu consello, quen lle asesorou de moi boa forma sobre como proceder. Meses despois, o Instituto Galego de Consumo e de Competencia comunicoulle a resolución do conflito a favor do noso compañeiro. Achegou tamén unha carta da compañía na que, sen admitir o erro cometido e o dano e prexuízo causado, procedía a anular a (falsa) débeda do noso compañeiro.
Deste caso podemos sacar varias conclusións:
A impunidade coa que operan as grandes compañías de telefonía, xa que salvo que noso compañeiro intente continuar o proceso por outra vía, á empresa non lle suporá ningunha consecuencia. Compañías que, por certo, se reparten entre practicamente catro o oligopolio de internet a nivel estatal (e incluso supraestatal),co impacto que iso supón para a nosa soberanía dixital.
A lacra que supón para a sociedade estas empresas de cobro de débedas que operan ao borde da lei acosando sen límites ás persoas.
A mala praxis coa que tamén operan as grandes financeiras, xa que está claro que no caso da solicitude da tarxeta da gasolineira, a propia compañía probablemente lle comunicou á empresa de cobro de morosos que o noso compañeiro tiña unha débeda con outra entidade, a ver se rascaban algo. É moita casualidade que despois de anos sen recibir cartas nin chamadas, xusto volva a recibilas unha semana despois.
E por último e máis importante. A importancia de seguir dispoñendo de servizos públicos de calidade, como a Valedora do Pobo ou as Oficinas de Consumo, que protexan aos cidadáns dos abusos da administración e das empresas, respectivamente. E xa non só que existan estes servizos públicos, se non que se lles garantan as súas plenas competencias para poder defendernos e asesorarnos.
https://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2026/01/OIP-3125896423.jpeg316474Enxeñeria Sen Fronteirashttps://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2017/07/Una_linea_Naranja_Blanco-300x92.pngEnxeñeria Sen Fronteiras2026-01-21 16:29:562026-01-19 16:44:30Violencia por parte das compañías de telefonía
No programa Hackers Sen Fronteiras (tecnoloxía para o ben común no ensino secundario galego), rematou a Fase 2, e tivemos o encontro final co profesorado colaborador. Aquí podedes ver unha crónica, onde ademais hai un resumo do acadado nestes xa 5 anos do programa. Tamén houbo un Repair Café no IES Rosalía de Castro de Compostela. Tamén houbo encontros do grupo Mulleres Tecnólogas para organizar o 3º encontro da rede de alumnas tecnólogas, que tivo lugar tamén ao final desta fase que rematou. Encheunos de orgullo o dobre premio nacional para centros de Zas por fomentar as competencias dixitais (o IES gañou tamén o premio Hackers Sen Fronteiras 2025).
No programa Mulleres Bravas tivemos o segundo encontro en liña Soberanía Dixital Galicia-Honduras, coas compañeiras de Barracón Dixital. Tamén houbo un faladoiro con alumnado do Grao de Administración Pública nun proxecto de Aprendizaxe-Servizo
Houbo ademais un encontro de base social en Vigo e, como xa e tradición, a finais de mes tivemos un almorzo da base social na Coruña, e o gran encontro de Nadal, con xantar incluido, en Compostela. Tempo para reflexionar e mirar o futuro, e para celebrar o pasado.
No eixo de traballo de Dereito á Auga, tivemos coa nosa socia Mancomunidade NASMAR, a boa nova da inauguración do sistema de auga e saneamento na comunidade de Tres Piedras (municipio de El Triunfo). Ademais, agradecimos a invitación como observadoras na asemblea extraordinaria da nosa socia no programa de apoio á xestión comunitaria da auga, a Asociación Hondureña de Juntas de Agua y Saneamiento.
Aproveitamos para darlle dende aquí a despedida á nosa compa Sandra, do equipo técnico de Honduras, e desexarlle moita sorte nos novos camiños que emprenda.
MOZAMBIQUE
No mes de decembro tivo lugar unha nova visita técnica a Mozambique na que na que se traballou coa Administración Regional de Aguas do Sul (ARA Sul) na continuación da formación práctica para a realización de estudos de inundacións empregando o software IBER. Con estas formacións perséguese que a ARA Sul teña capacidade para desenvolver pola súa conta devanditos estudos. Durante o mes de decembro tamén se traballou coa ARA Centro nos primeiros pasos para que no 2026 acompañe a ARA Sul nas formacións relacionadas con inundacións. Ademais, no mes de decembro traballouse na monitoria da seca coas 3 ARAs e avanzouse, cos departamentos xurídico e técnico da ARA Sul, na análise da situación normativa vinculada a xestión de inundacións.
Red COSIC Latinoamérica, de personas y organizaciones que dan asistencia y apoyo en seguridad y protección, con énfasis en seguridad digital, a miembros de sociedad civil en Latinoamérica y el Caribe
Constelación de los Comunes. Archivo audiovisual de comunidades de práctica auto-gestionadas en torno al eje de los Comunes
Temos un novo apartado na nosa páxina web, onde se pode ver a axenda de próximos eventos ESFeiros ou que nos parecen interesantes pola temática. Ademais:
1 de xaneiro: Día do Dominio Público
12 de xaneiro: Día internacional polo decrecemento
17 de xaneiro. Tercer sábado de xaneiro. Día da Loita da Veciñanza Comuneira na Defensa do Monte Veciñal
Para máis info sobre cursos e eventos en Galicia consulta a Axenda Solidaria e as formacións da Coordinadora Galega de ONGD
A ESF-RASE DO MES
Un sorriso amable, unha palabra prometedora, un pouco de calor no corazón, unha perspectiva humana, a liberdade ou, máis ben, o dereito que posúe o individuo a escoller el mesmo o camiño por onde se adentrará, sen corda, nin cadea, nin barreiras. Foi necesario moi pouco, mais ese pouco é todo. Se conseguides cambiar o clima da vosa aula, se deixades que se desenvolva a libre actividade, se sabedes quentar un pouco os corazóns cun raio de luz que suscite a confianza e a esperanza, superaredes o traballo de soldado e o voso traballo renderá ao cento por cento.
https://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2022/01/BOE_Apaisado_Web.jpg8771240Enxeñeria Sen Fronteirashttps://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2017/07/Una_linea_Naranja_Blanco-300x92.pngEnxeñeria Sen Fronteiras2026-01-16 20:33:442026-01-16 20:33:50Boletín Oficial ESFeiro: xaneiro 2026
Este ano, trala vaga de incendios que asolou moitas zonas do noroeste da península, quixemos pararnos a reflexionar máis polo miúdo sobre este fenómeno.
Como parte do noso programa de Tecnoloxía para o Ben Común no eido Profesional da Enxeñería e da Economía Social (ESFPro), encargámoslle a Lucía Ferro, colaboradora de ESF que lle tiña moitas ganas a este tema, que entrevistase a persoas de distintos ámbitos e disciplinas para ver as súas aproximacións.
Lucía falou con
Emilio Díaz Varela (profesor de ordenación do territorio na USC)
Mar Pérez Fra (economista especializada no ámbito da política agraria e profesora na USC),
Isabel Villalba Seivane (secretaria xeral de SLG),
Sandra Otero Sanmiguel (enxeñeira forestal na empresa privada)
Lourenzo Fernández Prieto (catedrático de historia contemporánea da USC )
As compañeiras de O Salto e de El Salto tiveron a ben publicar o artigo en dúas partes, en galego e castelán. A continuación podedes velos, como parte dese material para reflexión máis pausada que estamos tratando de promover neste fin de ano (como o podcast sobre Altri ou lectura sobre xestión comunitaria dos bens).
https://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2025/12/PXL_20250914_201303917.MV2_-scaled.jpg14392560Enxeñeria Sen Fronteirashttps://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2017/07/Una_linea_Naranja_Blanco-300x92.pngEnxeñeria Sen Fronteiras2025-12-26 18:25:342025-12-26 18:49:01Que facer cos incendios en Galicia? 5 expertas opinan
Ao longo dos últimos meses, estivemos analizando, man a man coas compas de AoPaso, a presenza da tecnoloxía para o ben común e os dereitos humanos nos ámbitos profesionais da enxeñería e a economía social de Galicia, como parte do Programa ESFPro.
Velaquí algunhas das conclusións do estudo:
1️⃣ Existe moito interese pola tecnoloxía para o ben común 2️⃣ A aplicación de boas prácticas está condicionada polo custo económico e polo descoñecemento de ferramentas e conceptos clave. 3️⃣ As persoas vinculadas coa economía social amosan unha maior conexión entre valores persoais e organizacionais. 4️⃣ Os colexios profesionais piden formación específica sobre tecnoloxía para o ben común e dereitos humanos. 5️⃣ Hai moita disposición para traballar en rede.
ESFpro conta co financiamento da Xunta de Galicia, a través de Cooperación Galega e de Fondos IRPF da casiña solidaria.
https://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2025/12/Estudo_TpBC_ESFpro.jpg567745Enxeñeria Sen Fronteirashttps://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2017/07/Una_linea_Naranja_Blanco-300x92.pngEnxeñeria Sen Fronteiras2025-12-24 09:46:322025-12-24 09:46:36Estudo sobre tecnoloxía para o ben común na Economía Social e no eido profesional da enxeñería en Galicia
Benvidas a un novo programa de ESFRadio. Hoxe vimos falar de Altri. Poucas quedarán que non saiban deste tema en Galicia.
Trátase dunha gran fábrica de celulosa e fibras textiles que a pasteira portuguesa Altri e Greenalia, teñen proxectada en Palas de Rei, no corazón de Galicia, en terras da Ulloa.
O proxecto de Altri perdeu folgos nos últimos meses tras a denegación de fondos europeos (recentemente, os de innovación, aínda que parece ser que foi por esgotamento orzamentario e si podería optar a outras financiacións, como a do Banco Europeo de Inversións) e a súa exclusión da planificación eléctrica estatal. Dende a Xunta de Galicia cualificouse recentemente a tramitación do proxecto como “secundario”, aínda que no seu día o apoiara sen fisuras (da Xunta depende aínda autorizar a captación de augas e a Autorización Ambiental Integrada). En calquera caso, antes de todo isto, en xaneiro, Altri xa impulsara a súa expansión en Galicia mediante un acordo para adquirir a Smarttia Greenalia Forest e Greenalia Logistics, dúas empresas importantes no sector forestal galego, que lle asegurarían conseguir materia prima.
Aínda cos ecos da recente mobilización multitudinaria en Compostela, convocada pola Plataforma Ulloa Viva e a Plataforma de Defensa da Ría de Arousa, quixemos adicar este programa a afondar nos motivos tal vez menos evidentes da oposición a este proxecto.
Para iso contamos con
Ana Isabel García. Doutora en Economía. Profesora e investigadora da Universidade de Santiago de Compostela, experta en políticas agroambientais e desenvolvemento rural
Mónica Cea. Veciña da Ulloa
Eduardo Corbelle. Doutor Enxeñeiro de Montes. Profesor e investigador da Universidade de Santiago de Compostela, especializado en cambios históricos da paisaxe
Produce: Jorge Lama. Presenta: Sergio Fernández
Sen obviar os impactos innegables no subministros básicos para que unha industria semellante funcione na zona (tanto de enerxía, que de momento quedou sen entrar no plan enerxético a nivel estatal, como de auga, co impacto no xa afectado embalse de Portodemouros e, por descontado, en toda a cunca do Ulla), quixemos afondar neste programa en impactos máis sistémicos. Falamos coas nosas invitadas impactos no tecido económico da zona, no tecido social de modelo de produción e consumo que realmente desexamos para Galicia e para o resto do mundo, e moito máis.
Non queremos apostar pola gran industrialización desacoplada da capacidade de carga dos territorios, nin ser a área de provisión de fibra de madeira para toda España a costa dos nosos ecosistemas e da nosa propia soberanía alimentaria.
A verdade é que foi unha conversa ben interesante, con moita reflexión e tamén datos relevantes para entender mellor os efectos perniciosos e os xeitos de operar tras proxectos macroindustriais coma este.
ESCOITA O PROGRAMA AQUÍ:
https://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2025/12/AltriNon_ESFRadio.jpg567782Enxeñeria Sen Fronteirashttps://galicia.isf.es/wp-content/uploads/2017/07/Una_linea_Naranja_Blanco-300x92.pngEnxeñeria Sen Fronteiras2025-12-22 17:07:442025-12-22 17:32:14ESFRadio. Por que ALTRI NON?
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish.AcceptRead More
Privacy & Cookies Policy
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
